Nyckelharpa w Polsce – czym jest ten niezwykły instrument i gdzie można go usłyszeć?

Nyckelharpa to jeden z najbardziej charakterystycznych instrumentów tradycyjnej muzyki skandynawskiej. Choć jej korzenie sięgają średniowiecza, w ostatnich latach instrument ten zaczyna pojawiać się również w Polsce. Coraz więcej muzyków i miłośników muzyki tradycyjnej odkrywa jego niezwykłe brzmienie i możliwości.

Czym jest nyckelharpa?

Nyckelharpa to instrument smyczkowy wyposażony w system drewnianych klawiszy, które skracają długość struny i zmieniają wysokość dźwięku. Pod względem konstrukcji łączy cechy skrzypiec i dawnej liry korbowej, jednak sposób gry jest zupełnie wyjątkowy.

Współczesna nyckelharpa posiada zazwyczaj:

• 4 (czasem 5) struny melodyczne
• 12 strun rezonansowych

To właśnie struny rezonansowe nadają instrumentowi charakterystyczne, przestrzenne brzmienie, które często porównuje się do naturalnego pogłosu.

Krótka historia instrumentu

Najstarsze przedstawienia instrumentów przypominających nyckelharpę pochodzą z XIV wieku. Jedno z najbardziej znanych znajduje się na portalu kościoła w Källunge na Gotlandii w Szwecji.

Instrument rozwijał się szczególnie w regionie Uppland, gdzie stał się ważnym elementem lokalnej tradycji muzycznej. W XX wieku dzięki pracy wielu muzyków i lutników nyckelharpa przeżyła renesans i dziś jest jednym z symboli szwedzkiej muzyki ludowej.

Nyckelharpa w Polsce

Jeszcze kilkanaście lat temu nyckelharpa była w Polsce prawdziwą rzadkością. Instrument pojawiał się sporadycznie na scenach muzyki tradycyjnej lub w projektach inspirowanych muzyką dawną.

Obecnie sytuacja powoli się zmienia. Rosnące zainteresowanie muzyką skandynawską oraz międzynarodowa współpraca artystyczna sprawiają, że nyckelharpa zaczyna być coraz częściej słyszana również na polskiej scenie folkowej.

Instrument pojawia się:

• w projektach łączących muzykę polską i skandynawską
• w zespołach folkowych
• podczas warsztatów muzyki tradycyjnej
• w działalności edukacyjnej i koncertowej

Czy można nauczyć się gry na nyckelharpie w Polsce?

Tak, choć nadal jest to instrument niszowy. Najczęściej nauka odbywa się poprzez:

• warsztaty muzyki tradycyjnej zapytaj o warsztaty
• indywidualne lekcje także online
• wyjazdy do Szwecji, Niemiec, Włoch i Wielkiej Brytanii na specjalistyczne kursy

Coraz więcej osób zaczyna jednak interesować się tym instrumentem, co sprawia, że dostęp do wiedzy i materiałów edukacyjnych stopniowo się poprawia.

Brzmienie, które inspiruje

Nyckelharpa ma niezwykle charakterystyczne brzmienie. Struny rezonansowe tworzą naturalny efekt pogłosu, dzięki czemu instrument brzmi bardzo przestrzennie i „śpiewnie”. Doskonale sprawdza się zarówno w tradycyjnej muzyce szwedzkiej, jak i w repertuarze inspirowanym innymi tradycjami muzycznymi. W ostatnich latach instrument pojawia się także w muzyce filmowej (The Witcher), w muzyce do gier i projektach world music oraz eksperymentalnych formach muzyki akustycznej.

Nyckelharpa Polska – miejsce dla miłośników instrumentu

Strona NH Polska powstała z myślą o osobach zainteresowanych tym wyjątkowym instrumentem oraz muzyką tradycyjną z nim związaną. Projekt jest w trakcie rozwoju i z czasem będzie rozbudowywany o kolejne materiały edukacyjne, artykuły oraz informacje dotyczące gry na nyckelharpie.

Już teraz na moim kanale YouTube można znaleźć nagrania różnych prostych melodii prezentowanych w wolnym tempie, często z zapisem nutowym, które mogą być pomocne podczas samodzielnej nauki i ćwiczeń. Kurs nosi nazwę: Let’s practice nyckelharpa!

Jeśli interesuje Cię nyckelharpa i chcesz być w kontakcie z innymi pasjonatami tego instrumentu, zapraszam również do dołączenia do grupy na Facebooku „Nyckelharpa Polska”, gdzie zgromadziło się już ponad 400 miłośników nyckelharpy. To miejsce wymiany doświadczeń, inspiracji oraz informacji o instrumentach, muzyce i wydarzeniach związanych z nyckelharpą.

Celem projektu NH Polska jest stworzenie miejsca, które pomoże rozwijać środowisko nyckelharpy w Polsce i ułatwi dostęp do wiedzy na temat tego niezwykłego instrumentu.

Violianka